Hoeden van bono: Houding bij communicatie

hoedenvanbonoenglish

Mensen hebben allemaal een andere manier van communiceren. Ja, we kunnen via verschillende kanalen communiceren, maar waar ik in deze post op in wil zoomen is de houding die mensen innemen in de vorm van communicatie. Om een stukje bewustwording te creëren bij professionals, zoals o.a. leerkrachten, bij de houding van andere mensen bij communiceren heeft Edward de Bono een methode ontwikkeld die de verschillende denkprocessen opsplitst in verschillende richtingen. Deze richtingen worden gesymboliseerd door zes hoeden; ieder in hun eigen kleur.

bono_geelGeel: Optimistisch. Positief denkend en somt de voordelen op. Diegene die de gele hoed draagt is altijd in voor vernieuwing en drukt daar ook waardering voor uit. Ook schrikt deze persoon niet zo snel en zal het probleem onarmen door te kijken naar de voordelen. “Ik ga er gewoon voor!”

bono_witWit: Logica. Diegene die de witte hoed draagt is op zoek naar informatie: feiten, cijfers, verzamelt informatie zonder interpretatie. Ook wordt door deze persoon het probleem benaderd het probleem te zien vanuit een zekere logica.

bono_roodRode: Onderbuikgevoel. Diegene met een rode hoed bekijkt het probleem / de casus met het gebruik van intuïtie. Door vanuit het emotionele gevoel te oordelen probeert deze personen de casus te rechtvaardigen. “Ik voel dat dit een juiste beslissing is.”

bono_zwartZwart: Negatief. Diegene die de zwarte hoed draagt kun je vergelijken met de advocaat van de duivel. Belangrijk is om naar deze personen te luisteren en de kennis hiervan te gebruiken. Let wel op dat deze hoed soms een storende factor kan zijn, omdat deze negatieve mening niet om te buigen is. “Dit heeft nooit gewerkt, dus nu werkt het ook niet.”

bono_groenGroen: Kritisch. Diegene met de groene hoed kijkt erg naar alternatieven en nieuwe mogelijkheden. Van het pad afgaan om tot een wezenlijk nieuw standpunt te komen wordt vaak begaan.

bono_blauwBlauw: Overzicht. Deze persoon, diegene met een blauwe hoed, is iemand die graag het overzicht behoudt en dus een helikopterview inneemt. Ook wordt er door de persoon uiteindelijk een beslissing genomen: er wordt een knoop doorgehakt.

De kracht van een groep zit volgens Bono (2004) in een combinatie van alle hoeden bij elkaar. De ene persoon neemt een standpunt in en wordt aangewakkerd door de standpunten van anderen om het eigen denken te versterken. Met andere woorden: doordat anderen een ander standpunt hebben, ga je kritisch kijken naar jezelf en wellicht je standpunt bijstellen.

Wat kan ik nu met de kennis van het bestaan en de betekenis van deze hoeden? Ik denk dat veel leerkrachten al deels bewust zijn van de verbale en non-verbale houding bij communiceren. Echter zit de kracht pas in communicatie als je de verschillende ‘hoeden’ kunt zien en daarop vervolgens in kunt spelen. Leg dit naast de leerstijlen van Kolb en je zult hier veel voordeel van ondervinden binnen een vergadering en overleg.

Op de lijn van innovatie van Rogers (2003) zitten de personen met de zwarte hoeden achteraan. Dit zijn de laggards. Echter, deze personen zijn volgens mij wel nodig. Zij zorgen ervoor dat jij, als innovator, je meer gaat verdiepen en het onderwerp meer gaat uitzoeken en -werken zodat je uiteindelijk ook de laggards (zwarte hoeden) mee laat gaan in de innovatie.

Ook bij het willen innoveren van van nieuwe (ICT-gerelateerde) toepassingen binnen het onderwijs: bij veranderingsprocessen komen er vaak collega’s voor die niet open staan voor verandering. Zij dragen de zwarte hoed: negatief. Ik denk dat je er goed aandoet om op zoek te gaan de persoon met een witte hoed om met feiten en cijfers te komen gebaseerd op onderzoek, om wellicht de zwarte hoed te vervangen door een positieve kleur.

Tijdens de bijeenkomst donderdag 3 april hebben wij zelf ervaren hoe het is om in de rol van anderen te duiken. Twee casussen waren voorbereid en aan ons de taak om een vooraf gekozen hoed op te zetten en je daarnaar te gedragen. Wat ik heb gemerkt is dat het lastig is om je vast te houden aan de hoed. Je bent erg geneigd om bij dit rollenspel meningen van anderen te accepteren en je eigen standpunt aan te passen. Dit stukje van aanpassing, bewustwording van andermans standpunten, is wel iets ik graag wil beïnvloeden bij anderen: samen wikken en wegen tot de meest ideale oplossing voor een probleem en/of casus.

 

Bronnen

Bono, d. E. (2004). Zes waarde-insignes. Amsterdam: Business Contact.
Rogers, E.M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York.

2 thoughts to “Hoeden van bono: Houding bij communicatie”

  1. Bij dit soort oefeningen had ik vaak ook de zelfde neiging als jij hier hebt ervaren. Het vast houden van je eigen standpunt. Verder vindt ik het juist niet erg om een standpunt van een ander over te nemen, als blijkt dat het een betere kijk geeft op de mening die jezelf op dat moment had. Er is niks mis mee je mening dus aan te passen. Zal in de praktijk zeker vaak voorkomen dat dit nodig is als een ander je daar van kan overtuigen. In iedere hoed zit vaak wel een positief argument wat of waar je zelf niet aan gedacht had. Denk nooit dat je de wijsheid in pacht hebt, maar luister naar andere en doe er je voordeel mee zou ik zeggen. Sta open voor verandering cq verbeteringen.

  2. Hoi Friso,

    Goede en duidelijke uitleg van de theorie. Sterk dat je direct een link legt naar je eigen ervaringen en valkuilen hiermee. Er komt echt een stukje bewustwording naar voren. Denk wel aan de bronvermelding van de afbeeldingen.

    Groetjes,

    Jory

Reacties zijn gesloten.