Permanente beschikbaarheid: Waar is het moment voor onszelf?

0-TJY86RGUtgAyAL5r1

Het gevoel dat je permanent beschikbaar moet zijn. Met een apparaat (lees: telefoon) op ons lichaam ‘geplakt’ hebben we het gevoel dat we elk moment van de dag beschikbaar moeten zijn voor anderen. Bijna zijn de geluiden die verschillende apps op de smartphone geconditioneerd bij ons; we onderscheiden inmiddels de verschillende geluiden die bij bepaalde applicaties horen. Douglash Rushkoff (2011) heeft het in zijn boek over de term ‘corporatisme’: hoe we het marktdenken onbewust toepassen in elk aspect van ons leven. Digitale ontwikkelingen nemen ons leven langzamerhand over. Volgens Rushkoff is het tijd dat we dit gaan realiseren en dat we er vervolgens iets aan kunnen veranderen.

“Door de digitale technologie bestaat alles uit stapjes na elkaar.” Je kiest ervoor om op een bepaald moment iets wel of niet te doen, je kiest voor dit en niet voor dat. Je kunt dit vergelijken met een computerprogramma: stap voor stap iets uitwerken.

De economie draait momenteel op groei. Er wordt geld geleend om ergens mee te kunnen starten en dit geleende geld moet terugbetaald worden met daarbij rente. Deze rente (extra geld) moet ergens vandaan komen: productie en verkoop moet blijven stijgen, stijgen en blijven stijgen. Echter, oneindige groei bestaat niet. Ooit houdt het op! Het mooie van deze aflevering vind ik dat Rushkoff de ontwikkeling niet negatief beoordeelt, zoals vele anderen wel doen, maar weergeeft en uitlegt dat de maatschappij aan het veranderen is en dat we dit onszelf moeten realiseren (en wellicht veranderen) en hiermee dus een stukje bewustwording wilt creëren bij de mensen.

Vanuit hier kun je een koppeling maken naar Society 3.0. Het begin van dit maatschappijtype is nog niet zo lang geleden ontstaan. Daar waar een programma op televisie enkel informatie overdroeg, kwam er later de Nintendo-Joystick: hiermee kon de gebruiker van een game zelf bepalen wat er gebeurde. Vandaag de dag zijn er oneindig veel websites, media en dingen die erop kunt plaatsen. We leven in een soort van ‘aandachtseconomie’. Deze online plaatsen worden beperkt bekeken. Er kunnen maar een aantal mensen uren met technologie bezig zijn. Dan zien we opeens kinderen in de klas die niet meer willen opletten (lees: hun aandacht niet meer bij de gegeven opdracht houden.) Kinderen met hun afstandsbediening die zelf bepalen waar ze op een moment mee bezig willen zijn. Omdat we dit geen zelfstandig handelen vinden, willen we de kinderen terug op laten letten. Dus we zeggen: Die hebben een aandachtstoornis. We willen kinderen ‘manipuleren’ om wel de aandacht erbij te houden. Het gevolg: het gebruik van Ritalin is in Amerika met 4000% (vierduizend!) toegenomen sinds er gesproken werd van de ‘aandachtseconomie’.

Veel van dit soort stoornissen zijn volgens Rushkoff een reactie op het steeds meer gebruik maken van technologie om apparaten zoals smartphones en tablets aantrekkelijker te maken voor onze medemensen. Het geluid van een nieuwe mail is niet zomaar een geluid, maar een hoogstaand stukje techniek van een geluidstechnicus met een psychologie erachter die je op “alle gewenste emotionele plekken raakt en vervolgens de Pavlov-reactie opwekt: ‘Ik moet kijken of ik mail heb.'” (Tegenlicht, Rushkoff, 2014). We willen (lees: moeten) op deze manier onze biologisch klok dwingen zich aan te passen aan de tijd waarin we leven: hierdoor raken mensen overspannen.

Online heb je (bijna) geen mogelijkheid om je non-verbaal uit te drukken. Tsja, je kunt met bepaalde emoticons je gevoel uiten, maar dan kies je er alsnog voor om deze bewust te gebruiken terwijl non-verbaal gedrag vaak onbewust is: een andere mimiek aannemen. De menselijke communicatie is grotendeels non-verbaal en kun je dus alleen doen in een gesprek met een ander en dus niet online.

Laat het online eens voor even los en maak contact met echte mensen, in de echte wereld. En haal je biologisch klokken terug waar jouw systeem op loopt.

De maancyclus van 28 dagen bestaat uit vier werken (een krachtige klok van het menselijk lichaam.
– Week 1: We staan onder invloed van acetylcholine: Een neurotransmitter waardoor je energie krijgt en openstaat voor nieuwe ideeën; je bent vriendelijk.
– Week 2: We staan onder invloed van serotonine: Dit helpt bij afmaken; doorzettingsvermogen.
– Week 3: We staan onder invloed van dopamine: Je maakt plezier met anderen en ontspant; van werken komt niet veel terecht.
– Week 4: We staan onder invloed van norepinefrine: Je verkeert in een kalme, calculerende staat om gestructureerde analyses te maken en je portfolio te organiseren, een boek in te delen of je organisatie te hertstructuren.

Met dit in ons hoofd kunnen we ons leven zodanig inrichten dat het gelijk loopt met onze biologisch klok en het dus niet met medicatie moeten compenseren.

Begrijp dat digitale technologie gericht is op keuzes: Jou meer keuzes bieden. Bedenk je dat je ook een keuze hebt om wel of niet een scherm te gebruiken en niet alleen de keuzes op je scherm.

De uitzending van Tegenlicht is hier terug te kijken: http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1410829

Zie ook: http://hetkind.org/2014/07/27/permanente-beschikbaarheid-waar-het-moment-voor-onszelf/

Bronnen

Rushkoff, D. (2011). Life Inc. New York: Random House Trade Paperbacks.
Rushkoff, D. (2013). Present Shock – When everything happens now. New York: Current Hardcover.
Tegenlicht, Rushkoff (2014). Tegenlicht. Retrieved from Tegenlicht: http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1410829